Tadeusz Zawadzki "ZOŚKA"

1921 - 1943

Przybrane nazwisko: Tadeusz Zieliński,

pseudonimy: Kajman, Kotwicki, Lech Pomarańczowy, Tadeusz, Zośka.

Oficer czasu wojny WP: podporucznik [maj-czewiec 1943].

Urodzony 24 stycznia 1921 w Warszawie, syn Józefa [inżyniera chemika, późniejszego profesora, dziekana Wydz. Chemii i rektora Politechniki Warszawskiej, a następnie prorektora tajnej Politechniki Warszawskiej, który pod pseud. "Juliusz" działał w Referacie IIIc, następnie w ZO] i Leony Siemieńskiej, nauczycielki, działaczki oświatowej.

Uczył się początkowo w Szkole Ziemi Mazowieckiej,

Tadeusz w szkole.

Nad morzem: z rodzicami i siostrą Anką

a od 1933 w Państwowym Gimnazjum im. Stefana Batorego [ul. Myśliwiecka 6], gdzie wiosną 1939 otrzymał świadectwo dojrzałości. W jego klasie uczyli się późniejsi żołnierze warszawskich Grup Szturmowych: Jan "Rudy" Bytnar i Krzysztof Kamil Baczyński.

Latem tego roku odbył służbę w Junackich Hufcach Pracy nad jeziorem Dringis koło Ignalina.

W harcerstwie od jesieni 1933 w 23. Warszawskiej Drużynie Harcerzy [WDH] im. Bolesława Chrobrego [tzw. "Pomarańczarnia"] - był członkiem zastępu "Lwów Morskich", od października 1938 był komendantem pocztu sztandarowego 23. WDH. Posiadał stopień "Harcerza Orlego".

Po wybuchu wojny wyruszył z Warszawy na wschód 6 września w składzie harcerskiego batalionu marszowego Chorągwi Warszawskiej. Wrócił do stolicy na początku października 1939. W czasie okupacji używał nazwiska Tadeusz Zieliński.

W konspiracji czynny już od października 1939, a kiedy skupieni wokół niego harcerze z 23. WDH utworzyli w 1941 tzw. "Wojenną Pomarańczarnię" stanął na jej czele pod pseudonimem "Lech Pomarańczowy".

Jednocześnie w grudniu 1939 i w styczniu 1940 uczestniczył w akcjach małego sabotażu organizacji PLAN. Od stycznia do lipca 1940 łącznik w komórce więziennej ZWZ [zorganizowanej przez kpt. Zygmunta Hempla i Halinę Starczewską-Chorążynę, a kierowanej później przez Kazimierza Gorzkowskiego].

W marcu 1941 wszedł wraz z kierowaną przez siebie drużyną do "Szarych Szeregów" i objął tu komendę nad Hufcem "Mokotów Górny" [MG] w Okręgu Południe Chorągwi Warszawskiej. Hufiec ten natychmiast włączył się do Organizacji Małego Sabotażu "Wawer", w której Zawadzki był komendantem Obwodu Mokotów Górny w Okręgu Południe. W tym czasie Tadeusz był jednym z najwybitniejszych wykonawców głośnych akcji "Małego Sabotażu". Za największą liczbę "kotwic" wymalowanych na terenie swojej dzielnicy, otrzymał od Komendanta Głównego "Wawra" Aleksandra Kamińskiego honorowy pseudonim "Kotwicki". Wraz ze swoim hufcem uczestniczył także w akcji "N' [prowadzonej przez BiP KG AK dywersyjnej propagandzie w języku niemieckim].

Po ukończeniu kursu podharcmistrzowskiego ["Szkoła za Lasem"] w maju - czerwcu 1942 otrzymał z dniem 15 sierpnia 1942 stopień podharcmistrza i pseudonim instruktorski Kajman. 13 września 1942 urządził dla swojego hufca całodzienne ćwiczenia polowe w Lasach Chojnowskich pod Warszawą.

W wyniku reorganizacji Chorągwi Warszawskiej "Szarych Szeregów" w listopadzie 1942 pod pseudonimem "Tadeusz" został hufcowym Roju "Centrum" [CR], dowódcą Grup Szturmowych Chorągwi Warszawskiej [składających się z 4 hufców] i jednocześnie zastępcą por. "Jerzego" - wojskowego dowódcy GS-ów, czyli Oddziału Specjalnego [OS] "Jerzy", jednego z Oddziałów Dyspozycyjnych utworzonego w tym samym czasie Kedywu KG AK.

Po ukończeniu Zastępczego Kursu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty mianowany w styczniu 1943 kapralem podchorążym.

Prawdopodobnie w tym czasie, z uwagi na znaczne obciążenie obowiązkami organizacyjnymi, musiał przerwać naukę [od 1940 uczył się w Państwowej Szkole Budowy Maszyn - działającej jawnie w miejsce Państwowej Wyższej Szkoły Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H.Wawelberga i S.Rotwanda a od 1942 studiował na Wydziale Chemii Państwowej Wyższej Szkoły Technicznej - czyli tajnej Politechniki Warszawskiej].

- uczestnik akcji "Wieniec II" w nocy z 31 grudnia 1942 na 1 stycznia 1943 - dowodził patrolem, który wysadził w powietrze przepust kolejowy pod Kraśnikiem.

- 16 stycznia 1943 dowodził wykonaniem wyroku śmierci przy ul. Walecznych 26 na Ludwiku Herbercie [winnym wydania w ręce Gestapo i śmierci Andrzeja Honowskiego, prowadzącego przy ul. Asfaltowej 12 konspiracyjną wytwórnię materiałów wybuchowych dla Kedywu KG AK].

- 2 lutego uczestniczył w akcji ewakuacyjnej materiałów konspiracyjnych z mieszkania Jana Błońskiego przy ul. Brackiej 23. Od tego miesiąca, kiedy "Jerzy" zagrożony aresztowaniem na kilka miesięcy wyjechał z Warszawy, "Zośka" obok pełnienia funkcji dowódcy warszawskich GS był także p.o. dowódcy OS "Jerzy".

- 26 marca dowodził grupą "Atak" w głośnej akcji pod Arsenałem ["Meksyk II"], podczas której odbito z rąk Gestapo 21 więźniów, w tej grupie jego przyjaciela, Jana Bytnara "Rudego".

- 6 maja uczestniczył [obserwator] w próbie porwania SS-Oberscharführera Herberta Schultza [prowadzącego w Gestapo śledztwo w sprawie Grup Szturmowych] zakończonej jego likwidacją,

- w tym samym czasie uczestniczył również w przygotowaniach do odbicia z rąk niemieckich Naczelnika "Szarych Szeregów", Floriana Marciniaka [nieudane akcje: "Meksyk IV", "Chicago" i "Biała Róża"].

Po akcji "Meksyk II" wszyscy jej uczestnicy musieli zmienić swój wygląd zewnętrzny. Obok zdjęcie "Zośki" wykonane do wykorzystania w nowych dokumentach.

Dowodził dwiema dalszymi głośnymi akcjami:

- odbiciem więźniów pod Celestynowem w nocy z 20 na 21 maja 1943 [w obecności kpt. "Mietka" - Mieczysława Kurkowskiego, ówczesnego bezpośredniego zwierzchnika OS "Jerzy" w Kedywie KG AK, który czuwał nad przebiegiem akcji, stanowiącej dla "Zośki" egzamin oficerski],

- wysadzeniem mostu kolejowego pod Czarnocinem w nocy z 5/6 czerwca 1943.

Aresztowany przypadkowo w końcu czerwca lub na początku lipca 1943, przez tydzień lub dwa więziony był w poprawczym obozie pracy przy ul. Gęsiej [KL Warschau - "Gęsiówka"].

Po ukończeniu pierwszego wojennego kursu harcmistrzowskiego [maj-czerwiec] 15 sierpnia 1943 otrzymał stopień harcmistrza. W tym czasie mianowany podporucznikiem rezerwy piechoty.

- Poległ w ataku na strażnicę Grenzschutzpolizei w Sieczychach koło Wyszkowa w nocy z 20 na 21 sierpnia 1943 uczestnicząc w akcji "Taśma" jako obserwator.

Odznaczony:

Krzyżem Walecznych:

- po raz pierwszy: 3 kwietnia 1943 za akcję pod Arsenałem

- po raz drugi: za akcję w Sieczychach [pośmiertnie - wrzesień 1943]

Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari V klasy

- za akcję pod Celestynowem.

1 IX 1943 jego pseudonimem nazwano harcerski baon powstały z OS "Jerzy".

 

Warszawskie Powązki.