1. Zaplanował i poprowadził dwudniową wycieczkę zastępu (cel, trasa, program).
2. Skompletował na tę wycieczkę ekwipunek i prowiant.
3. Regulował tempo marszu, obciążenie, ustalał odpoczynki.
4. Pokierował rozbiciem i likwidacją biwaku.
5. Przygotował informacje na temat obiektów godnych odwiedzenia na trasie wyprawy drużyny.

1. Oprowadził wycieczkę zastępu po swoim mieście.
2. Zna muzea w okolicy miejsca zamieszkania, zorganizował wycieczkę na ciekawą wystawę.
3. Na trasie wyprawy drużyny uwzględnił miejsca godne zwiedzenia.
4. Wspólnie z zastępem przedstawił legendy lub zwyczaje o swojej miejscowości lub okolicy.

1. Zorganizował jednodniową wycieczkę zimową.
2. Przygotował podczas wycieczki ciepły posiłek.
3. Zbudował z zastepem igloo.
4. Rozpoznał slady zwierząt na sniegu.
5. Skompletował sprzęt do wypraw zimowych (ochraniacze, buty, nieprzemakalny chlebak).
6. Zabezpieczył się przed przemoczeniem.

1. Koresponduje z mieszkańcem innego kraju (obcokrajowcem lub Polakiem zamieszkujacym za granicą).
2. Uczy się języka obcego, odpowie w nim na proste pytania.
3. Zdobywa wiadomości o życiu ludzi w innych krajach.
4. Brał udział w spotkaniu ze skautami z innego kraju (np. podczas ich pobytu w Polsce). Dowiedział się od nich czegoś ciekawego.

1. Przygotował repertuar piosenek dla drużyny na festiwal, ognisko z zaproszonymi gośćmi.
2. Nauczył zastęp śpiewać trzy piosenki harcerskie do tej pory nie śpiewane przez ten zastęp.
3. Posiada kolekcję śpiewników, prowadzi systematycznie śpiewnik harcerski notując nowe piosenki, pamięta o ich historii i autorach.
4. Przedstawił zastępowi zespół muzyczny, który ma ambitny repertuar, zaprezentował walory tego zespołu, ukazując jego artyzm.

1. Potrafi tańczyć poloneza i walca.
2. Potrafi tańczyć kilka tańców towarzyskich, co najmniej dwa klasyczne.
3. Współorganizował kurs tańca dla grupy swoich przyjaciół, zastępu, drużyny.
4. Nauczył zastęp podstawowych kroków popularnego tańca towarzyskiego.
5. Przeprowadził kilka zabaw tanecznych podczas harcerskiego balu.

1. Potrafi grać na werblu harcerskie sygnały.
2. Potrafi zagrać apel poległych.
3. Przygotował werbel do gry, właściwie go przechowuje.
4. Pełnił funkcję dobosza podczas defilady.
5. Nauczył innego harcerza z drużyny podstawowych sygnałów.

1. Potrafi grać na wybranym instrumencie muzycznym.
2. Doskonali swoją umiejętność gry na instrumencie poznając nowe utwory.
3. Potrafi odczytać zapis nutowy.
4. Akompaniuje drużynie podczas śpiewania pieśni obrzędowych.
5. Nauczył zastęp nowej piosenki, do której akompaniuje.

1. Potrafi wykonać różne rodzaje lalek.
2. Potrafi przygotować scenografię (scenę, dekoracje, oświetlenie).
3. Potrafi przygotować odpowiedni dźwięk i muzykę.
4. Ułożył scenariusz do przedstawienia teatrzyku np. na podstawie znanej bajki.
5. Przygotował i przeprowadził wraz ze współpracownikami przedstawienie lalkowe animując jedną z lalek.

1. Wykonał element zdobnictwa (totem, tablica ogłoszeń) według własnego planu.
2. Potrafi wykorzystać różne materiały dla osiągnięcia odpowiedniego efektu plastycznego (różne rodzaje kory, drewno, słoma, farba, sznurek, płótno).
3. Wykonał do kroniki kartę opisującą wydarzenie za pomocą ilustracji.
4. Opracował pomysł pocztówki obozowej, znaku drużyny, souveniru.
5. Posiada odpowiedni warsztat pracy (kredki, pędzle, rylce), którym potrafi się posługiwać.

1. Zna podstawowe techniki recytacji, interpretacji tekstu.
2. Przygotował sceniczną prezentację ulubionych utworów np. w formie scenariusza.
3. Wystąpił w wieczorze poezji (formie scenicznej) recytując zgodnie z zasadami sztuki wybrane utwory, w tym kilka wierszy i tekstów prozy.
4. Przeprowadził zajęcia z technik nauki na pamięć tekstów, modulacji głosu, interpretacji i innych technik recytacji ze szczególnym uwzględnieniem pracy nad poprawną dykcją.

1. Wystąpił odważnie sam przeciw dużej grupie rówieśniczej (klasa lub jej część, grupa podwórzowa, itp.) broniąc słusznej sprawy lub potępiając czyn moralnie zły.

1. Jest samodzielny, nie potrzebuje na co dzień obsługi.
2. Według planu ćwiczy swoją spostrzegawczość, sprawność i dobrą orientację.
3. Posiada swoje hobby, przedstawił je kolegom z zastępu.
4. Podjął wraz z zastępem pracę w celu zarobienia na sprzęt i ekwipunek.

1. Przygotował Mszę Świętą: rozdzielił zadania pomiędzy ministrantów, przygotował ołtarz, naczynia liturgiczne, pomógł ubrać się księdzu.
2. Napisał komentarz do czytań na Mszy Świętej, ułożył modlitwę wiernych, przygotował zestaw pieśni.
3. Pokierował budową kapliczki obozowej.
4. Przewodniczył modlitwom porannym, wieczornym, przy posiłkach na biwaku lub obozie.
5. Przygotował i przeprowadził w zastępie zajęcia z wiedzy na temat liturgii.

1. Rozumie Prawo Harcerskie i według niego postępuje.
2. Jest samodzielny, ułożył plan codziennego działania.
3. Prowadzi dzienniczek, w którym zapisuje wyniki prób zwalczania swoich wad.
4. Prowadzi według planu ćwiczenia spostrzegawczości, sprawności umysłu i ciała.
5. Przedstawił w atrakcyjnej formie zasady Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego w swojej klasie, szkole.

1. Przygotował ognisko lun kominek na temat miejsc pielgrzymkowych.
2. Brał udział jako harcerz w trzech pielgrzymkach do miejsc świętych.
3. W jednej z nich pełnił harcerską służbę (liturgiczna, sanitarna, porządkowa, ...).
4. Był współorganizatorem pielgrzymki drużyny.

1. Pokierował przygotowaniem trzech posiłków: śniadanie, obiad złożony z dwóch dań, kolacja.
2. Na biwaku zbudował kuchnię polową, urządził zaplecze kuchenne.
3. Sporządził posiłek bez użycia naczyń np.: ryba w liściach lub glinie, ciasto na kiju, pieczone jaja.
4. Ułożył jadłospis na trzydniowy biwak.
5. Przygotował dwie potrawy wykazując się znajomością kuchni polskiej.

1. Był przynajmniej na jednym obozie, nocując pod namiotem.
2. Pokierował zastępem w czasie stawiania namiotu, potrafi prawidłowo zwinąć i zakonserwować namiot, naprawi proste uszkodzenie.
3. Rozpalił ognisko w trudnych warunkach atmosferycznych.
4. Przygotował narzędzia obozowe (oprawił młotek, siekierę, naostrzył piłę).
5. Zaprojektował i wykonał dowolne urządzenie obozowe typu: latryna, prycz, brama, półka namiotowa, stojaki na miski w namiocie sanitarnym.
6. Wykonał przedmiot użyteczny w życiu obozowym, w zależności od potrzeb lub z W odpowiedzi własnej inicjatywy (skrzynka na lity, tablica na jadłospis, itp.)
7. Zabezpieczył żywność przed zwierzętami i owadami i przed wpływem czynników atmosferycznych.

1. Brał udział w przygotowaniu i przeprowadzeniu akcji zarobkowej drużyny.
2. Przeprowadził inwentaryzację i przygotował sprzęt na wyjazd drużyny.
3. Wykonał pracę z zakresu księgowości harcerskiej (wystawił KP, wyliczył saldo, itp.)
4. Pełnił obowiązki skarbnika w drużynie.
5. Pokierował wykonaniem wystroju izby harcerskiej.

1. Spędził noc na drzewie w wykonanym przez siebie legowisku.
2. Upiekł na ogniu drób lub rybę.
3. Przygotował smaczny posiłek z owoców leśnych.

1. Zdobył sprawność „Chatka Robinsona”
2. Przebywał 24 godziny w lesie, z dala od obozu i skupisk ludzkich.
3. Następnego dnia po powrocie do obozu pracował na rzecz lasu.
4. Zbudował szałas i legowisko.
5. Potrafi dobrze gospodarować posiadanym prowiantem.
6. Przygotował ciepły posiłek z darów lasu.

1. Wykonał użytkowy przedmiot (skrzynkę, półkę, lampę, wieszak itp.).
2. Skleił stół lub krzesło, naprawił zamek w drzwiach, wymienił uszczelkę w kranie, przetkał umywalkę, zakitował szybę, itp.
3. Wykonał drobne naprawy instalacji lub urządzeń elektrycznych (naprawił lampę, wymienił spiralę grzejną, gniazdko lub przełącznik itp.).
4. Oczyścił przedmiot ze szkła, skóry, drewna, tworzywa sztucznego, metalu.
5. Oczyścił i pomalował przedmiot z drewna, metalu, tworzywa.

1. Zainstalował i uruchomił kilka programów na komputerze.
2. W stopniu podstawowym opanował obsługę jednego z programów użytkowych (edytor tekstu, edytor graficzny, arkusz kalkulacyjny).
3. Swoje umiejętności wykorzystał w pracy harcerskiej.
4. Zorganizował pokaz komputerowy dla zastępu.
5. Nauczył innego harcerza podstaw obsługi komputera.

1. Posługując się katalogiem wybrał kilka książek z określonej dziedziny, przeczytał je i wykorzystał zdobyte wiadomości w czasie zajęć harcerskich.
2. Wykonał exlibris do biblioteki domowej lub harcerskiej.
3. Prowadził bibliotekę drużyny lub szczepu.
4. Prenumeruje ulubione czasopismo.

1. Wykaże się artykułami własnego pióra na dowolny temat, zamieszczonych w prasie harcerskiej lub innej.
2. Przeprowadził i opracował pisemnie wywiad lub sondę uliczną na ustalony temat.
3. Sporządził notatkę prasową z przebiegu jakiegoś wydarzenia (imprezy, zbiórki).
4. Opracował artykuł na zadany temat, korzystając z własnoręcznie opracowanej bibliografii.
5. Wziął udział w redagowaniu pisma harcerskiego.
6. Przepisał bezbłędnie w krótkim czasie na maszynie, komputerze lub pismem technicznym tekst o objętości trzech stron.

1. Szybko orientuje się w budowie nieznanego aparatu fotograficznego na tyle by móc nim wykonać zdjęcia.
2. Podczas fotografowania dba o poprawne kadrowanie zdjęć i ich kompozycję, potrafi wykorzystać głębię ostrości.
3. Dokumentował fotograficznie imprezę harcerską.
4. Z wykorzystaniem zdjęć swojego autorstwa wykonał gazetkę w harcówce.

1. Prowadził kronikę zastępu lub drużyny.
2. Zaprojektował oprawę plastyczną kroniki.
3. Umiejętnie korzystał w prowadzeniu kroniki z pomocy kolegów z drużyny.
4. Dbał, aby kronika była zabierana na wycieczki i uroczystości harcerskie, zabiegał o wpisy, inne pamiątki.

1. Opracował własny system porządkowania zbiorów pomagający mu w uzupełnianiu kolekcji o nowe eksponaty.
2. Zaprezentował swoją kolekcję na szkolnej wystawie lub innej podobnej formie.
3. Kompletuje biblioteczkę i zbiera materiały, informacje, wycinki prasowe wiążące się tematycznie z jego zainteresowaniami kolekcjonerskimi.
4. Nawiązał kontakt z innymi kolekcjonerami i wymienił z nimi uwagi, spostrzeżenia, eksponaty.
5. Podczas zdobywania sprawności powiększył swoją kolekcję o poszukiwane eksponaty.

1. Brał udział w przygotowaniu harcerskiego wieczoru sztuk magicznych lub wróżb andrzejkowych.
2. Wie co to jest sympatyczny atrament, jak z niego korzystać.
3. Umie zabarwić na różne kolory płomień, zrobić pochodnie lub ognie sztuczne.
4. Umie wywabić z ubrania plamy atramentu, tłuszczu, owoców.
5. Stosuje odpowiednie rozpuszczalniki do farb, stosuje farby ekologiczne (wodne).

1. Poznał historię swojej miejscowości, wie kiedy powstała, jakie są jej budowle i pamiątki, jakie sławne postacie są z nią związane.
2. Zwiedził co najmniej: 1 zamek królewski, 2 pałace magnackie, 3 kościoły różnych epok, obejrzał kamieniczki staromiejskie w dowolnie wybranym mieście Polski.
3. Potrafi podzielić historię Polski na okresy, scharakteryzuje każdy z nich.
4. Zorganizował grę historyczną dla zastępu, której wątkiem było konkretne wydarzenie historyczne.

1. Zorganizował dla kolegów z zastępu (drużyny) nocną obserwację nieba: pokazał i nazwał najważniejsze gwiazdozbiory i gwiazdy, wskazał strony świata według gwiazd.
2. Zorganizował np. dla osób zdobywających stopień młodzika zajęcia, na których objaśnił sposoby orientowania się w terenie i wyznaczanie stron świata w dzień, m.in. za pomocą słońca i zegarka.
3. Wykonał zegar słoneczny, wie jak się nim posługiwać.
4. Sprawnie posłużył się mapą obrotową nieba.

1. Zaprowadził zielnik, w którym zebrał i nazwał po 10 gatunków drzew, krzewów, roślin łąkowych oraz po 5 gatunków mchów, porostów, roślin bagiennych, wodnych i górskich.
2. Zlokalizował w okolicy miejsca zamieszkania, obozu, itp. Miejsca występowania ciekawych, rzadko spotykanych gatunków roślin. Miejsca te zaznaczył na mapie.

1. Zaplanował i pokierował maskowaniem terenu po obozie lub biwaku.
2. Zorganizował w swoim środowisku wraz z zastępem, drużyną akcję propagującą np. segregację śmieci, używanie środków przyjaznych środowskiu, itp.
3. Wspólnie z zastępem podjął działania poprawiające stan środowiska naturalnego lub zapobiegające jego dewastacji.
4. Wzbogacił biblioteczkę harcerską o wybraną pozycję ekologiczną, zachęcił harcerzy ze swojego zastępu do jej przeczytania.

1. Zmierzył temperaturę wody i powietrza, ciśnienie atmosferyczne, wilgotność powietrza, ocenił kierunek i prędkość wiatru.
2. Przez kilka dni trafnie przewidywał pogodę na dwa dni następne na podstawie danych meteorologicznych jak i świata przyrody.
3. Wykonał prosty przyrząd meteorologiczny (wiatromierz, deszczomierz, itp.)
4. Rozróżnił rodzaje chmur, mas powietrza i oznaki ich zbliżania się. Przez okres 2-3 tygodni dokonywał pomiarów i obserwacji, prowadził notatki i kalendarz pogody.

1. Rozpoznawał 7 gatunków zwierząt po wyglądzie, tropach i głosach.
2. Brał udział w bezkrwawych łowach oraz wytropił leśne ścieżki jednego ze zwierząt.
3. Dokarmiał zwierzynę.
4. Ma przyjaciela w świecie zwierząt, właściwie się nim opiekuje.

1. Zorganizował grzybobranie.
2. Bezbłędnie rozpoznaje gatunki grzybów.
3. Zbiera grzyby nie niszcząc grzybni.
4. Oczyścił grzyby, posegregował je według przeznaczenia (suszenie, marynowanie, duszenie).
5. Przyrządził 2 potrawy z udziałem grzybów, ususzył oraz usmażył grzyby.
6. Zna objawy zatrucia grzybami, potrafi udzielić pierwszej pomocy w nagłym wypadku.
7. Na zbiórce nauczył innych harcerzy rozróżnienia grzybów, sposobów ich zbierania i przyrządzania.

1. Wykazał się znajomością zwierząt żyjących w okolicy i umiejętnością rozpoznawania ich tropów.
2. Wziął udział w pracach na rzecz ochrony zwierząt.
3. Zorganizował dla zastępu lub drużyny wycieczkę o tematyce zoologicznej.

1. Skompletował polową apteczkę zastępu i pokazał jak z niej prawidłowo korzystać.
2. Zaradził w prostym przypadku otarcia nogi, odmrożenia, oparzenia, zaprószenia oka, ukąszenia.
3. Założył opatrunek na ranę, zabandażował palec, przedramię, łokieć.
4. Unieruchomił kończynę.
5. Sporządził prowizoryczne nosze.
6. Zmierzył tętno.
7. Pokazał jak zgasić palące się na człowieku ubranie.
8. Pełnił służbę sanitarną na biwaku.

1. Zajął i zabawił w ciągu kilku godzin kilkoro dzieci.
2. Współorganizował imprezę dla drużyny zuchów lub dzieci z podwórka, czy szkoły (Dzień Dziecka, festyn sportowy).
3. Razem z innymi urządził lub odnowił ogródek jordanowski.
4. Zorganizował wykonanie zabawek lub maskotek dla dzieci z domu dziecka.

1. Wykonał kilka prostych ćwiczeń gimnastycznych (skłon wprzód z dotknięciem głową kolan, 20 pompek, stanie na głowie lub na rękach, mostek ze stania wychwyt z karku, 5 podciągnięć na drążku, przejście po równoważni, gwiazda).
2. Uprawiał przez okres 1-2 miesięcy codzienną gimnastykę, prowadząc notes gimnastyczny.
3. Prowadził przez tydzień poranną zaprawę na obozie uwzględniając warunki pogodowe i terenowe.
4. Zbudował z zastępem kilka prostych przyrządów do ćwiczeń (skok wzwyż, równoważnia).

1. Wykonał kilka elementów gry w tenisa ziemnego, stołowego, badmintona (backhand, forhand, lob, smetch, zagrywka, nadanie rotacji).
2. Rozegrał 10 spotkań w grze singlowej oraz 3 w deblu, wykazując się znajomością zasad i techniki gry.
3. Zorganizował w drużynie zawody pingpongowe lub badmintonowe, był w nich sędzią.
4. Wyznaczył boisko do gry, naprawił siatkę.

1. W następujących konkurencjach uzyskał wyniki:
   • bieg na 60m – 9,2 s.
   • skok w dal – 4,00 m.
   • skok wzwyż – 1,25 m.
   • rzut piłką palantową – 52 m.
2. Startował dwa razy w zawodach szkolnych i raz w zawodach drużyny lub hufca zajmując miejsce w czołówce stawki.
3. Biegł w składzie sztafety 4x100 m, uzyskując z zespołem łączny czas w granicach 1 min.
4. Pomagał w organizacji zawodów w szkole lub drużynie (np. był sędzią w jednej z dyscyplin – mierzył czas stoperem, mierzył długość rzutu lub skoku itp.)
5. Wykonał lub zaprezentował wraz z zastępem rekwizyty i przyrządy do zawodów (np. stojaki do skoku wzwyż, chorągiewki) lub przygotował teren pod skok w dal, biegi czy rzuty.

1. Wykonał klika ćwiczeń wykorzystywanych podczas gry w koszykówkę:
   • podanie piłki oburącz z kozłem i bez,
   • rzut do kosza,
   • kozłowanie prawą i lewą ręką w biegu ze zmianą kierunku i prędkości,
   • co najmniej 5 na 10 rzutów osobistych celnych.
2. Rozegrał w koszykówkę co najmniej 10 spotkań wykazując się dobrą znajomością zasad i techniki gry.
3. Współorganizował w drużynie lub hufcu turniej koszykówki.
4. Nauczył kilku kolegów prawidłowego wykonania podstawowych elementów gry w koszykówkę.

1. Śledzi na bieżąco rozgrywki ligowe w naszym kraju, orientuje się w sytuacji w ligach europejskich.
2. Posiada ciekawe materiały takie jak wycinki prasowe, pamiątki klubowe.
3. Potrafi wymienić z pamięci obecnego mistrz Polski, Europy i Świata.
4. Wykonał kilka prostych elementów gry w piłkę nożną (rzut karny, dośrodkowanie, poprawny wślizg) oraz kilka ćwiczeń sprawdzających umiejętności opanowania piłki (podbijanie prawą i lewą nogą, prowadzenie piłki po linii prostej i w slalomie, przyjęcie, dokładnie do partnera).
5. Rozegrał co najmniej 20 spotkań w tym 5 na boisku trawiastym o wymiarach przepisowych, grając na różnych pozycjach.
6. Zorganizował dla swojego zespołu rozgrzewkę piłkarską (bez piłki 10 min. i 10 min z piłką) przed spotkaniem.

1. Przygotował zawody narciarskie drużyny i wziął w nich udział.
2. Potrafi wykonać podstawowe elementy jazdy (zjazd na wprost, i na skos, zmiana kierunku jazdy, zmiana prędkości, slalom, hamowanie pługiem) lub biegu narciarskiego (skok z odbicia, bezkrok, zwroty, krok w podejściu, mijanie, krok łyżwowy).
3. Podszedł stok zakosami i jodełką oraz wjechał nań wyciągiem.
4. Przeprowadził przed korzystaniem z nart kilka prostych ćwiczeń zaprawy narciarskiej dla grupy rówieśników.
5. Samodzielnie konserwował przed korzystaniem z nart kilka prostych ćwiczeń zaprawy narciarskiej dla grupy rówieśników.
6. Samodzielnie konserwował sprzęt narciarski, odpowiednio do warunków śniegowych smarował narty

1. Wykazał się znajomością zasad gry w szachy (znajomość figur, ich ruchów i wartości, umiejętność stosowania roszad, bicia w przelocie itp.)
2. Rozegrał 20 partii szachów wygrywając co najmniej 10 z nich.
3. Pomógł w organizacji turnieju szachowego dla drużyny.
4. Orientuje się w obecnej sytuacji w czołówce najlepszych szachistów świata.

1. Wykonał kilka ćwiczeń na rowerze – jazda bez trzymania kierownicy, slalom na odcinku 300 m, podnoszenie przedmiotów w czasie jazdy, pokonanie przeszkód terenowych.
2. Odbył 3 wycieczki kolarskie przebywając łącznie ponad 75 km.
3. Zorganizował dla młodszych zabawy z rowerem lub naukę jazdy.
4. Zamocował bagaż na rowerze, wykonał proste naprawy (wymiana łańcucha, dętki, smarowanie łożysk, itp.)

1. Wykonał klika ćwiczeń na łyżwach – jazda przodem i tyłem, przekładanka, przeskoczenie małej przeszkody, zatrzymanie na sygnał, łuki w przód i w tył (prawą i lewą nogą, na zewnątrz i wewnątrz), jazda slalomowa.
2. Przebiegł 300 m na czas.
3. Uczestniczył w przygotowaniu harcerskich zawodów łyżwiarskich lub przygotował z zastępem lodowisko.
4. Konserwował łyżwy i buty.

1. Nawiązał łączność za pomocą CB, zna zasady pracy na fali.
2. Nawiązał kontakt za pomocą chorągiewek, zna alfabet Morse`a lub semafora.
3. Wykonał heliograf.
4. Wykonał choragiewki sygnalizacyjne.
5. Opracował system sygnałów dla swojego zastępu wykorzystywanych w lesie podczas podchodów, w trudnych warunkach terenowych.
6. Przygotował dla zastępu grę z wykorzystaniem elementów sygnalizacji.

1. Wytropił i obserwował zwierzynę.
2. Wykonał zdjęcia obserwowanych zwierząt, zebrał odciski tropów.
3. Wykonał raport z obserwacji opisując tryb życia, zachowania, ulubiony pokarm.
4. Nauczył zastęp rozpoznawać tropy zwierząt.
5. Wie jak zachowywać się w lesie, jego pobyt nie zakłóca spokoju dzikim zwierzętom.

1. Potrafi z mapy odczytać formy ukształtowania terenu, odnajdzie charakterystyczne obiekty.
2. Wykonał pomiary wysokości, szerokości obiektów w terenie (drzewo, wieża, rzeka).
3. Odnalazł na mapie miejsce postoju, określił na tej podstawie odległość do wyznaczonego miejsca marszu.
4. Brał udział w zawodach na orientację.
5. Wyznaczył na mapie miejsce postoju, okres;lił na tek podstawie odleglość do wyznaczonego miejsca postoju.
6. Brał udział w zawodach na orientację.
7. Wyznaczył strony świata bez użycia busoli i kompasu.
8. Przeszedł w trudnym terenie odcinek drogi według azymutów.
9. Wykonał szkic drogi z wykorzystaniem podziałki, znaków umownych, azymutów.

1. Poza obrębem obozu harcerskiego zbudował dla siebie szałas i zagospodarował go (legowisko, ława, palenisko, itp.)
2. Spędził w szałasie 1 dobę.
3. W czasie samotnego pobytu w lesie ćwiczył:
   • wzrok – przez 2 godziny tropiąc ślady zwierząt,
   • słuch – przez godzinę notując leśne odgłosy,
   • węch – przez 1 godzinę notując zapachy,

   Przedstawił notatki z przeprowadzonych obserwacji.

1. Zdobył kartę pływacką.
2. Skoczył do wody z wysokości 0,5 m, wyszedł z wody na łódkę lub ponton, wyjął z wody, przedmiot wielkości menażki z głębokości 2m.
3. Przepłynął w ubraniu 20 m.
4. Potrafi posłużyć się kamizelką ratunkową, kołem i rzutką, wie jakie skutki grożą pływakom nie przestrzegającym zasad bezpieczeństwa (kąpiel bezpośrednio po posiłku, po dużym wysiłku, wypływanie na odległe lub nieznane rejony zbiornika wodnego...).
5. Pomógł przy organizacji nauki pływania lub zawodów pływackich, zorganizował grę lub zabawę w wodzie pod opieką ratownika.

1. Zna kilkanaście węzłów wykorzystywanych podczas żeglugi: prosty, szotowy, bramszotowy, węzły cumownicze, refowy, ósemkę, wyblinkę stoper, ratowniczy.
2. Umie skracać liny, wykonywać na nich opaski i sploty oraz połączyć ze sobą dwie liny różnymi sposobami. Umie buchtować fały, szoty i cumy.
3. Potrafi naprawić uszkodzony żagiel.
4. Zna nazwy części kadłuba, ożaglowania, olinowania i omasztowania jachtu.

1. Zna ogólną charakterystykę klas jachtów żaglowych używanych w Polsce, rodzaje i typy ożaglowania.
2. Zna nazwy części kadłuba, osprzętu i wyposażenia, a także masztów, olinowania i ożaglowania.
3. Rozpoznaje różne gatunki drewna i sklejki mających zastosowanie w budownictwie jachtowym.
4. Korzysta z prostych narzędzi stolarskich i ślusarskich.

1. Zna zarys historii żeglarstwa.
2. Rozróżnia typy współczesnych statków morskich.
3. Zna nazwy najważniejszych zatok, wysp i półwyspów oraz podstawowe dane dotyczące głębokości, zasolenia i prądów morskich Morza Bałtyckiego.
4. Wymienił i wskazał na mapie:
   • najważniejsze porty i stocznie śródlądowe,
   • wszystkie porty morskie Polski z określeniem ich specyfiki,
   • największe jeziora i dłuższe rzeki Polski.
5. Wygłosił gawędę na temat ostatnio przeczytanej przez siebie książki o tematyce morskiej.

1. Wziął udział w kilkudniowym spływie kajakowym.
2. Zademonstrował przybijanie do brzegu, sposób postępowania w razie wywrócenia się kajaka, przenoszenie kajaka oraz wsiadanie i wysiadanie z wody i pomostu.
3. Prowadził z mapą w terenie na trasie 10km przez sieć odnóg rzecznych, przez jeziora.
4. Radzi sobie na jeziorze w trudnych warunkach (mgła, wysoka fala).
5. Naprawił nieduże uszkodzenie kajaka: złamane wiosło, siodełko, uszczelnił kajak, pomalował go.

1. Poszczególne zadania zalicza osoba podana w nawiasach przy danym wymaganiu.
2. Poszczególne zadania może zawsze zaliczać osoba wyższa stopniem lub funkcją od podanej w nawiasach.
3. Całość sprawności zalicza i przyznaje rozkazem właściwy przełożony i podaje do wiadomości Kapelana właściwego dla swojego szczebla organizacyjnego.
4. Sprawność można zdobywać do dnia 22. lutego 2004 roku.

WYMAGANIA:
Zadania:

1. Był zaangażowany w uroczystości religijne związane z osobą bł. S.W.Frelichowskiego w swoim środowisku (hufcowy).
2. Uczestniczył w niesieniu pomocy dla potrzebujących (drużynowy).
3. Zaprezentował osobę-dzieło Błogosławionego w dowolnie wybrany sposób ? np. gazetka, kominek, gra, lekcja religii, itp. (hufcowy).

Wiedza:

1. Potrafił wytłumaczyć w zastępie dlaczego bł. ks. S.W. Frelichowski jest patronem harcerstwa polskiego (drużynowy).

Życie religijne:

1. Uczestniczył w rekolekcjach harcerskich lub dniu skupienia i pomagał w ich przygotowaniu (kapelan).
2. Odmawia codziennie dodatkową modlitwę w wybranej intencji lub o kanonizację Błogosławionego (w sumieniu).
3. Czytał codziennie przez dwa tygodnie fragment Ewangelii według św. Mateusza (w sumieniu).

1. Znam i potrafię uzasadnić hasło tegorocznej pielgrzymki Ojca Świętego do Ojczyzny.
2. Wiem kim była św. Faustyna, znam genezę i potrafię odmówić koronkę do Miłosierdzia Bożego - poprowadziłem w domu rodzinnym lub w drużynie modlitwę Koronką do Miłosierdzia Bożego.
3. Ukończyłem szkolenie przygotowujące do pełnienia służby (sanitarnej, łącznościowej, informacyjnej lub innej), lub zdobyłem kolejną sprawność z zakresu samarytanki, terenoznawstwa lub łączności.
4. Pełniłem służbę (sanitarną, łącznościową, informacyjną lub inną) podczas pielgrzymki Ojca Świętego do Polski w roku 2002.

1. W pracy zastępu/drużyny wykazałem się zainteresowaniem historią Polski - uczestnicząc w kominku, ognisku, prezentując własne zbiory związane z tą tematyką, pełniąc wartę i służbę 1 XI lub 11 XI, czytając książki, organizując konkursy itp.
2. Odnalazłem w swojej miejscowości lub regionie zapomnianą osobę, która swoim życiem służyła Polsce (uczestniczyła w walkach o niepodległość, tworzeniu polskiej kultury lub państwowości). Wraz z zastępem zebrałem materiały i informacje na temat jej działalności. Poprzez zebrane materiały przypomniałem o tej osobie środowisku lokalnemu w formie wystawki (na terenie szkoły, parafii, osiedla itp.), strony www, artykułu itp.
3. Zrealizowałem zadanie dotyczące porządkowania mogił żołnierskich, spotkań upamiętniających historyczne wydarzenia itp. (zadanie na poziomie hufca, proponowane i zaliczone przez hufcowego).

1. Wraz z zastępem zorganizowałem wystawę (na terenie szkoły, parafii itp.) przedstawiającą postacie twórców harcerstwa polskiego - Andrzeja i Olgi Małkowskich.
2. Wraz z zastępem odszukałem korzenie skautingu/harcerstwa no terenie swej miejscowości (regionu) i przedstawiłem to w formie raportu, gazetki ściennej w środowisku działania drużyny.
3. Zorganizowałem zbiórkę zastępu z harcerzami/instruktorami drużyny na temat historii mojej drużyny w ZHR.
4. Podjąłem z zastępem służbę dla potrzebujących dzieci, wzorując się na działalności Olgi Małkowskiej w Cisowym Dworku.

1. Przeczytał książkę na temat działań harcerek i harcerzy w czasie II wojny światowej, w ciekawy sposób przedstawił zdobytą wiedzę na zbiórce zastępu*.
2. Pogłębia swoją wiedzę na temat harcerstwa w czasie wojny:
   • Mały Sabotaż (przykłady) i akcje bojowe (kilka rodzajów),
   • Harcerskie Oddziały,
   • Struktura wiekowa i organizacyjna,
   • Powstanie Warszawskie (ogólnie).
3. Zna postać patrona drużyny – jego życiorys, działania i wskaże wartości którymi się kierował.
4. Zna postawę wobec wojny patrona harcerstwa bł.ks.phm.S.W.Frelichowskiego.
5. Przygotuje zbiórkę zastępu dotyczącą miejsc związanych z działaniami wojennymi harcerek i harcerzy.
6. Zaśpiewa 8 piosenek konspiracyjnych (w tym min.2 marszowe).
7. Pełnił służbę w czasie uroczystości patriotycznych (pełnił wartę honorową, służbę w poczcie sztandarowym, itp.)
8. Potrafi uszanować miejsca pamięci narodowej. Daje przykład postawy patriotycznej w swoim środowisku koleżeńskim lub wraz z rodziną.
9. Pełni służbę na rzecz Żołnierzy AK (w szczególności Szarych Szeregów lub Hufców Polskich) Poznaje przedwojenne zwyczaje i tradycje harcerskie. Wie dlaczego Seniorzy tak wielką przywiązują do nich wagę.
10. Rozumie pojęcie Więź Pokoleń. Zna losy pokolenia Kolumbów (wojenne i powojenne).
11. Zachęci młodszą druhnę lub druha do zdobycia sprawności*.

* Książki:

• „Zośka i Parasol”,
• wiersze – K.K.Baczyński, T.Gajcy, „Ziutek”
• „Józef Grzesiak - >Czarny<”